Rugadh agus tógadh Giolla Phádraig Ó Luchráin sa cheanntar Domhnach Mór i dTír Eoghain sa bhliadhain 1577. Ba ‘s clann cléireach é fosta, ‘gus tháinig sluagh an-mhor as Clann Luchráin chun san Eaglais Gaedhealach gan sos agus gan stad eadar bliadhanta 1389 go 1543. ‘S Clann Ua Luchráin cuid ‘s mó na Leabhar Domhnach Mór nó An Domhnach Mór. ‘S leabhar creidimh na Gaedheal, agus ba sin sgríobh shíos sna 1550idí nó faoi sin. Tháinig ead faoi cosanta Clann Niallaidh (Clann Néill) mar sin.

Bha fear dochreidte Giolla Phádraig Ó Luchráin agus is mairtír dearmadta é fosta ‘gus ‘s mór an truagh sin gan amhras. Bha fear crógacht é fhéin agus fhuair é bás in aice le Conchubhair Ó Duibheannaigh i mBail’ Átha Cliath le lámha Gall ar an 1adh Feabhra 1612. Abair daoine faoi sean Easbuig mór indiu cuid ‘s mó. Ach chan fhuil ead cainnt faoi sagart óg Giolla Phádraig Ó Luchráin agus ‘s mór an truagh sin fosta gan amhras.

Bha Clann Ua Luchráin an-dhúnta leis ceannairthe Clann Ua Néill as na 1300idí ar aghaidh. Fhuair ead talamh mhaith sa Fhir Imcháir agus bhunaidh ead nasg an-laidir ‘s an-mhor le taoisigh Clann Ua Néill sa 1325, 1395 agus 1417 ar aghaidh. Chuaidh Giolla Phádraig Ó Luchráin istigh go h-Eaglais Caitligeach sa 1600 nó faoi sin. Ba sin le linn Cogadh na Trí Aoidh (1592 go 1606), agus chonnaig Giolla Phádraig áir mhór trasna na tíre ‘gus trasna h-Ulaidh go háirithe ‘s 1600 ‘s 1601 air aghaidh gan amhras.

Bha sagart leis sluagh láidir san Arm na Gaedheal le linn an chogadh, agus ba é leis Arm na Gaedheal le linn Léigear agus Cath Mór Cionn t-Sáile (1601 go 1602). Rith ‘s chuaidh Giolla Phádraig Ó Luchráin eadar campa Gaedhealach agus campa Spáinnigh leis litireacha ‘s nuachd rúnda le linn an chath sin. Ba sin dochreidte mar chuaidh é ‘stigh eadar sluagh Gallda (Sasuinn) san am sin fosta. D’fhill é sa ‘bhaile leis na Gaedheil nuair a fhuair siad bhristeamh ann, agus d’fhan sé leo le linn an turas uafasach chun abhaile. Ba sé ‘nn nuair a chuir sluaighte Gall 60,000 Gaedheal neamhchiontach chun go bás leis cruadhlachd an-mhor sa Gheimhreadh 1602 go 1603 eadar an Dúin go h-Inis Eoghain amháin. Ba sé ‘nn i dTír Eoghain nuair a sgrios na Gaill gach aon ceanntar trasna h-Ulaidh, Connacht Thuaidh, Mumhain agus iarthar-dheisceart na h-Albainn do bhris na Gaedheal go brách air fad.

Chuaidh Giolla Phádraig le taobh leis Seaghan a’ Choille Ó Néill tar éis ghéill Aodh Mór chun na Gaill ar an 30adh Márta 1603. Throid Seaghan a’ Choille ‘s Giolla Phádraig Ó Luchráin ar aghaidh in éadan na Gaill gan sos eadar 1603 go 1607. Bha sin treall-chogadh trasna Thír Eoghain an Ear agus Tír Eoghain Thuaidh fosta. Fhuair Giolla Phádraig obair nuadh mar sin, agus rinn an Eaglais é ‘n t-sagart pearsanta nó sagart amháin fá choinne Caitríona Nic Aonghais – bean chéile na h-Aodh Mór Ó Neill. Bha sé an-dúnta ‘n aice teaghlach Aodh Mór ‘s Caitríona gan amhras.

Chuaidh ‘s d’fhág é ‘muigh as an tír seo sa Bhealtaine 1607 in aice le Cú-Chonnacht Óg Mag Uidhir. D’fhág siad ar long Briotánach chun go h-Eóraip don éalagh amuigh as na Gaill. Rinn ead nasg leis na Spáinnigh agus Gaedheil eile san Fhliondrás san am sin. Thug Giolla Phádraig cuidiú mhaith le ‘bunaidh Ollsgoil Naomh Antaine sa Lóbháin sa 1607 fosta. Ba h-ollsgoil sin fá choinne na Fíor Gaedheal amhain mar bha rudaí ró-dheacair agus chuaidh Gaedheil Ulaidh, Gaedheil nan Eileanan, Gaedheil Chonnacht, Gaedheil an Pheairt, Gaedheil Mumhain, Gaedheil Ath Fhódhla, Gaedheil Laighean, Gaedheil Obar Dheathain, Gaedheil an Midhe, Gaedheil Dúthaich Mhic Aoidh agus Gaedheil as gach aon ceanntar na Gaedhealtachd ann fosta gan amhras.

Ba ‘n ollsgoile fá choinne na Gaedheal amháin mar d’iarruidh ead sin mar ba rudaí ró-dheacair san ollsgoil Gaedhealach eile san Eóraip mar ba siad faoi cheannas na Sean Gaill agus níor iarruidh ead na Gaedheil ach na Gaedheil Chonnacht ‘s na Gaedheil Ulaidh ‘s na Gaedheil Laighean ‘s nan Eileanan leo mar ba siad le taobh Sasuinn le linn Cogadh na Trí Aoidh agus ba fhuath leo mór acu ‘n éadan na Fíor Gaedheil.

Fhuair Giolla Phádraig Dubh Ó Luchrain le chéile leis na Taoisigh Gaedhealach ar ais aríst nuair a tháinig ead go Fliondrás sa Mheán Fhómhair 1607 i ndhiaidh Imeacht na n-Iarlaí nó Turas na Taoisigh an t-ainm sin ceart! Rinn é ‘n turas leo trasna Roinn Eóraip as Fliondrás go Róimh eadar 1607 go 1609 agus shiubhail é le cos amháin le linn turas fada fosta.

Bhí sé leis na Taoisigh nuair a tháinig ead istigh go Róimh agus chruinnigh é leis Pápa Pól V san am sin fosta gan amhras. Fhuair é ‘n-cairdiúil leis Pól V agus rinn é rudaí go maith eadar na Taoisigh agus na Pápa mar sin. D’fhill sé ‘bhaile go h-Éireann san Eanáir 1611 agus fhuair é ghabháil le na Gaill sa Samhruidh i gChorcaigh Mhumhain annsin, agus ‘s mór an truagh sin. Bhí sé ‘stigh Caisleán Átha Cliath leis Conchubhair Ó Duibheannaigh agus cha robh fhios acu le chéile roimhe sin.

Chuir riaghaltas Gallda dá fear Naoimhe go clár-thriail i mBail’ Átha Cliath eadar Nodlaig 1611 go h-Eanáir 1612, agus cha robh sin cóir agus ceart! Chuir na Gaill beirt Fear Eaglais Naoimhe chun go bás ró-chruadh ann ar Féile Bhrígdhe (1adh Feabhra) 1612. Nuair a thosaidh siad an turas go báis an lae sin, tháinig eagal an-mhor ar Giolla Phádraig Ó Luchráin. Thug Conchubhair Ó Duibheannaigh neart an-mhor chuige Giolla Phádraig agus ba neart aige mar sin. Chuir na Gaill an t-Easpuig Naoimhe go báis roimhe n t-Sagart Naoimhe. Bha círéibeacha ‘n-mhor amach as déidh fhuair dá fear naoimhe bás le lámha Gaill. Ach fhuiair na Gaedheil Ulaidh díoghaltas an-mhor in éadan na Gaill san Éirigh Amach nan Eileanan ‘s Ulaidh (1614 go 1616), Éirigh Amach Clann Eóin Mhóir (1625 go 1626) agus Éirigh Amach Ulaidh (1641 go 1653 air aghaidh).

Chuir Pápa Eóin Pól II mairtírigh beirt ar bealach go Naomh ar an 27adh Meán Fómhair 1992.